MACHINEVERTALING:
EEN VLOEK OF EEN ZEGEN?

We moeten er geen doekjes om winden: iedereen heeft al weleens gebruikgemaakt van automatische vertaalmachines zoals Google Translate en DeepL om een zin of een stukje tekst te vertalen. Ze komen goed van pas om snel een idee te krijgen van de inhoud van een tekst, maar daar blijft het dan ook bij. Hun software staat absoluut nog niet op punt en kan teksten niet foutloos vertalen: vaak is er geen consistentie, worden zinnen verkeerd geïnterpreteerd of bevatten teksten kromme zinnen of ronduit vertaalfouten. En dat kan rampzalige gevolgen hebben.

machineS VS. professionele vertalerS

In de eerste plaats houdt een vertaalmachine geen rekening met de terminologie die door de klant wordt gebruikt. Sommige woorden kunnen nu eenmaal op verschillende manieren worden vertaald en het is dan ook belangrijk dat in documenten voor eenzelfde klant steeds dezelfde vertaling wordt toegepast. Vertaalmachines zijn zich dan wel bewust van de verschillende betekenissen van een woord, maar ze zijn nog lang niet altijd in staat om het juiste woord te kiezen.

 

Voorbeeld: het Engelse woord ‘employee’ kan worden vertaald door ‘werknemer’ of ‘medewerker’. Elk bedrijf heeft zijn eigen stijlgids en die moet in de vertaling worden gevolgd.

 

De vertaalmachine zou idealiter ook het juiste register moeten kunnen bepalen. In het Engels wordt het voornaamwoord ‘you’ bijvoorbeeld gebruikt in zowel formele als informele contexten. In België of Duitsland is het belangrijk dat de juiste omgangsvorm wordt gekozen (‘u’ of ‘je’). Een verkeerde keuze kan immers als respectloos of ongepast worden beschouwd.

 

Voorbeeld: als je in het Nederlands iemand aanspreekt met ‘mevrouw’ of ‘meneer’, wordt het voornaamwoord ‘u’ gebruikt, niet ‘je’.

Daarnaast merken vertaalmachines geen fouten in de brontekst op. Als professionele vertaler neem je de tekst door, je begrijpt de tekst en denkt logisch na. Je merkt dan al snel op wanneer er een woordje ontbreekt of er onlogische verbanden worden gelegd. Vertaalmachines denken niet na over de inhoud van een tekst en vertalen ze gewoon klakkeloos.

 

Voorbeeld: in een tekst over brandveiligheid staat het volgende: ‘Let op dat je je handen in het vuur steekt’. In deze zin ontbreekt duidelijk het woord ‘niet’. Automatische vertaalmachines merken dat echter niet op.

En dan hebben we het nog niet gehad over de taal- en vertaalfouten die vertaalmachines maken. Taal evolueert immers voortdurend en machines houden niet altijd tred met die evolutie. Sommige nieuwe woorden worden gewoonweg niet herkend of woorden die door de jaren heen zijn geëvolueerd worden nog op hun oude manier vertaald.

HET BELANG VAN LOKALISEREN

Misschien wel belangrijker dan de tekortkomingen op taalniveau: de culturele aspecten. Elke cultuur heeft haar unieke eigenheden, zoals uitdrukkingen, spreektaal of namen. Ze vormen een waar struikelblok voor vertaalmachines. Professionele vertalers, daarentegen, hebben een goede kennis van de doeltaal en zijn dus perfect in staat om de concepten naar behoren te vertalen.

 

Bovendien worden sommige talen in meerdere landen gesproken. Je hoeft het zelfs niet zo ver te zoeken. Denk maar aan het verschil tussen België en Nederland. Bepaalde woorden en uitdrukkingen zijn immers veel gebruikelijker in het ene land dan in het andere, en vertaalmachines zijn nu eenmaal nog niet in staat om dat onderscheid te maken.

 

Voorbeeld: neem nu het woordje ‘Hi’ in het Engels. Google Translate en DeepL vertalen dit meteen als ‘Hoi’, iets wat voor Belgen heel Nederlands-Nederlands klinkt.

Voorbeeld: in Nederland spreekt men van ‘mondkapjes’, in België van ‘mondmaskers’. Toch vertalen zowel DeepL als Google Translate het woord ‘face mask’ door ‘gezichtsmasker’. Dat woord betekent in het Nederlands een schoonheidsmasker.

DE PROEF OP DE SOM

Laten we de proef op de som nemen en enkele zinnen vertalen met Google Translate en DeepL.

Officiële documenten (Europese instellingen)

Bovenstaand stukje tekst komt letterlijk uit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (Verordening (EU) 2016/679). Die richtlijn wordt vaak gebruikt om privacyverklaringen en gegevensverwerkingsovereenkomsten op te stellen. De vertaling van Google Translate stemt echter niet overeen met de officiële vertaling op de website van de Europese Unie.

Creatieve teksten

Bij marketingvertalingen zien we meteen dat vertaalmachines de mist in gaan. De vertalingen van zowel DeepL als Google Translate geven dan wel min of meer weer wat de schrijver wilt zeggen, maar ze zijn absoluut niet aantrekkelijk en een moedertaalspreker van het Nederlands zal meteen opmerken dat er iets schort, dat de tekst niet door een moedertaalspreker is geschreven of vertaald. Dergelijke vertalingen kunnen het imago van een merk ernstige schade berokkenen.

Uitdrukkingen

De Engelse uitdrukking ‘to go into labour’ betekent dat je weeën krijgt. DeepL heeft deze zin letterlijk vertaald, waardoor de betekenis van de zin helemaal is veranderd. Dit bewijst nog maar eens dat vertaalmachines geen gevoel voor taal hebben.

Spreektaal

En ook spreektaal is een heus struikelblok voor automatische vertaalprogramma’s. Zelfs als je niet zo goed Engels spreekt, voel je dat deze vertaling niet oké is.

GEVAREN VAN MACHINEVERTALING

Het mag uit bovenstaande uiteenzetting duidelijk zijn dat de kwaliteit van de vertalingen bij vertaalmachines grote gevolgen kan hebben voor het imago van bedrijven. Als je de vertaling van automatische vertaalprogramma’s als Google Translate of DeepL klakkeloos overneemt op je website of in brieven, bestaat er een kans dat klanten het vertrouwen in je bedrijf verliezen. Je laat immers aan je klanten zien dat je niet de moeite hebt genomen om de tekst goed te laten vertalen.

 

Het is dan ook belangrijk om vertalingen altijd toe te vertrouwen aan een professionele vertaler. Gebruik vertaalmachines enkel als je snel een idee wilt krijgen van de inhoud, maar pas ook in die gevallen op voor mogelijke fouten!

Latest Post

Heb je een vertaalproject voor ons klaarliggen?

Neem dan snel contact met ons op!